Copeland và Dixell bị hack: Khi tủ lạnh siêu thị trở thành vũ khí mạng

Bạn có bao giờ tưởng tượng rằng chiếc tủ lạnh trong siêu thị có thể bị hacker tấn công, làm nóng lên đến 50 độ C, gây cháy và phá hủy hàng tấn thực phẩm? Nghe như kịch bản phim kinh dị, nhưng đó chính xác là những gì đang diễn ra tại Pháp ngay lúc này.

Và trong một diễn biến mới nhất khiến giới an ninh mạng toàn cầu phải chú ý, Cơ quan An ninh mạng Quốc gia Pháp (ANSSI) vừa xác nhận rằng các hệ thống làm lạnh của Copeland và Dixell cũng đã bị hacker xâm nhập – sau khi các thiết bị của Danfoss bị tấn công trước đó. Đây không còn là một sự cố đơn lẻ. Đây là một cuộc tấn công mạng quy mô lớn nhắm vào hạ tầng thiết yếu của hàng trăm siêu thị trên khắp nước Pháp.

Hãy cùng tôi, SilverZ, với 20 năm chứng kiến bao nhiêu làn sóng tấn công mạng từ virus máy tính đến ransomware, mổ xẻ sự kiện này từ gốc rễ. Bởi vì nếu bạn nghĩ đây là chuyện của nước Pháp xa xôi, bạn đang nhầm. Đây là hồi chuông cảnh tỉnh cho tất cả chúng ta.

Chuyện gì đã xảy ra? Dòng thời gian của một cuộc tấn công chưa từng có tiền lệ

Hãy quay lại đêm ngày 11 tháng 10 năm 2026. Trong khi cả nước Pháp đang ngủ, một cuộc tấn công mạng quy mô lớn đã được triển khai nhắm vào các bộ điều khiển làm lạnh được kết nối internet tại các siêu thị trên toàn quốc.

Kẻ tấn công đã truy cập vào các bảng điều khiển từ xa – những thiết bị cho phép giám sát và điều chỉnh nhiệt độ của hệ thống tủ lạnh, tủ đông trong siêu thị từ xa. Chúng kích hoạt chế độ xả đá (defrost) và để nó chạy trong nhiều giờ liên tục.

Kết quả thật thảm khốc: nhiệt độ trong các tủ lạnh tăng vọt lên tới 50 độ C (122 độ F) tại một số cửa hàng. Thực phẩm bị hư hỏng hoàn toàn. Và tệ hơn nữa, một số hệ thống điện đã bốc cháy do quá nhiệt.

Ông Dominique Schelcher, CEO của chuỗi siêu thị Coopérative U – một trong những nạn nhân của cuộc tấn công – đã chia sẻ trên mạng xã hội rằng hệ thống tủ lạnh của họ được kết nối internet để giám sát nhiệt độ 24/7 "trong trường hợp có bất thường". Nhưng chính sự kết nối đó đã trở thành cửa ngõ cho kẻ tấn công.

Theo Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure, khoảng 700 trong tổng số 10.000 siêu thị của Pháp đã bị ảnh hưởng. Các chuỗi siêu thị lớn như Carrefour, E.Leclerc, Intermarché và Monoprix đều nằm trong danh sách nạn nhân. Tại Intermarché, khoảng 150 cửa hàng bị ảnh hưởng, với các thiết bị làm lạnh chạy ở 50 độ C trong suốt 6 giờ đồng hồ, và toàn bộ thực phẩm đều phải vứt bỏ. Hai siêu thị ở Alsace báo cáo thiệt hại kết hợp lên tới 270.000 euro (khoảng 300.000 USD).

Sự mở rộng của cuộc tấn công: Từ Danfoss đến Copeland và Dixell

Ban đầu, CERT-FR – đội ứng cứu sự cố máy tính của Pháp thuộc ANSSI – chỉ cảnh báo về các bộ điều khiển làm lạnh của Danfoss, một công ty Đan Mạch. Cụ thể là các dòng AK-SM và AK-SC.

Nhưng chỉ một ngày sau, vào ngày 13 tháng 10, ANSSI đã cập nhật cảnh báo của mình để bao gồm các hệ thống từ Copeland và Dixell – cụ thể là dòng XWEB và XWEB Pro. Điều này có nghĩa là cuộc tấn công không chỉ nhắm vào một nhà sản xuất duy nhất, mà là một chiến dịch có chủ đích nhắm vào nhiều thương hiệu thiết bị điều khiển làm lạnh khác nhau.

Copeland, công ty sở hữu thương hiệu Dixell, ban đầu từ chối xác nhận thông tin từ ANSSI. Nhưng sau đó, họ đã phải thừa nhận sự tồn tại của một lỗ hổng bảo mật trong các bộ điều khiển thuộc "thế hệ đã ngừng sản xuất, hết vòng đời". Phát ngôn viên của công ty cho biết: "Chúng tôi hiện đang làm việc với các khách hàng bị ảnh hưởng để giảm thiểu rủi ro."

Lỗ hổng chết người: Khi mật khẩu được tạo từ... ngày tháng

Đây là phần khiến tôi, với 20 năm trong ngành, phải thực sự sững sờ. Làm thế nào mà hacker có thể dễ dàng xâm nhập vào hàng nghìn thiết bị như vậy?

Câu trả lời nằm ở một lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng đã được các nhà nghiên cứu cảnh báo từ nhiều tháng trước. Cụ thể, các bộ điều khiển của Danfoss sử dụng một mật khẩu thay đổi mỗi ngày – nhưng mật khẩu đó được tạo ra bởi phần mềm firmware công khai dựa trên ngày tháng. Bất kỳ ai phân tích mã nguồn đều có thể tạo ra cùng một mật khẩu cho bất kỳ thiết bị nào chưa được cập nhật.

Nói cách khác, mật khẩu hàng ngày là giống hệt nhau trên tất cả các mô hình nằm ở hàng trăm hoặc hàng nghìn cửa hàng. Đây không phải là bảo mật. Đây là một trò đùa nguy hiểm.

Đối với Copeland và Dixell, tình hình cũng không khá hơn. Vào tháng 8 năm 2026, công ty an ninh mạng Claroty đã công bố một báo cáo chi tiết về 23 lỗ hổng bảo mật trong bộ điều khiển Copeland XWEB Pro, trong đó có 21 lỗ hổng được đánh giá là mức độ nghiêm trọng cao. Các lỗ hổng này cho phép kẻ tấn công "bỏ qua xác thực, gây ra tình trạng từ chối dịch vụ, gây hỏng bộ nhớ và thực thi mã tùy ý".

Copeland đã phát hành bản vá cho các lỗ hổng này. Nhưng như chúng ta đều biết, bản vá chỉ có hiệu quả khi được cài đặt. Và rõ ràng, rất nhiều thiết bị đã không được cập nhật.

Thiệt hại: Không chỉ là thực phẩm hư hỏng

Những con số thiệt hại từ cuộc tấn công này thực sự đáng kinh ngạc:

Khía cạnh	Thiệt hại
Số siêu thị bị ảnh hưởng	Khoảng 700 cửa hàng trên toàn nước Pháp
Nhiệt độ tối đa ghi nhận	50°C (122°F)
Thời gian xả đá liên tục	Lên đến 8 giờ
Thiệt hại tại hai siêu thị ở Alsace	270.000 euro (300.000 USD)
Thiệt hại ước tính toàn ngành	Hàng chục đến hàng trăm triệu euro
Quốc gia bị ảnh hưởng	Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ba Lan, Đức, Bỉ

Nhưng con số thiệt hại tài chính chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Điều đáng lo ngại hơn là hàng loạt vụ cháy đã xảy ra tại các siêu thị. Khi hệ thống điện của tủ lạnh bị quá nhiệt do chạy ở 50 độ C trong nhiều giờ, các linh kiện điện tử có thể bốc cháy, gây nguy hiểm đến tính mạng con người và tài sản.

Văn phòng Công tố Paris đã mở một cuộc điều tra hình sự về vụ việc này, với đơn vị chuyên trách tội phạm mạng đang nỗ lực xác định thủ phạm. Cho đến nay, chưa có nhóm nào lên tiếng nhận trách nhiệm, và cũng không có yêu cầu đòi tiền chuộc nào được đưa ra.

Bài học xương máu: Những gì đáng lẽ phải được làm từ lâu

Điều khiến tôi đau lòng nhất khi đọc về sự cố này là: nó hoàn toàn có thể phòng tránh được. Các nhà nghiên cứu đã cảnh báo về những lỗ hổng này từ nhiều tháng, thậm chí hơn một năm trước.

Vào tháng 10 năm 2025, Claroty đã công bố nghiên cứu về các lỗ hổng trong bộ điều khiển Danfoss AK-SM 800A, với tựa đề đầy ẩn ý: "Freeze the controller, defrost the food" – "Đóng băng bộ điều khiển, xả đá thực phẩm". Họ đã cảnh báo chính xác về kịch bản mà chúng ta đang chứng kiến ngày hôm nay.

Vào tháng 2 năm 2026, Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng Hoa Kỳ (CISA) cũng đã công bố cảnh báo về gần hai chục lỗ hổng trong Copeland XWEB và XWEB Pro.

Vậy tại sao những cảnh báo này vẫn không được thực thi? Câu trả lời nằm ở sự chủ quan và thiếu đầu tư vào bảo mật.

Như các nhà nghiên cứu tại Pen Test Partners đã chỉ ra, có hai điều đáng lẽ phải thay đổi kết quả:

• Vệ sinh mạng cơ bản: Đưa bộ điều khiển ra khỏi internet công cộng, đặt quyền truy cập từ xa sau VPN và danh sách IP được phép, thay đổi thông tin đăng nhập mặc định và cập nhật bản vá.
• Quản lý thiết bị của bên thứ ba: Đưa thiết bị của nhà cung cấp vào mạng một cách có kiểm soát, thay vì để chúng trên kết nối riêng của nhà thầu.

Đây không phải là những biện pháp phức tạp hay tốn kém. Đây là những nguyên tắc cơ bản mà bất kỳ chuyên gia an ninh mạng nào cũng sẽ khuyến nghị. Nhưng trong thực tế, chúng thường bị bỏ qua vì sự tiện lợi hoặc vì thiếu nhận thức về rủi ro.

Vì sao câu chuyện này quan trọng với doanh nghiệp Việt Nam?

Bạn có thể đang nghĩ: "Đây là chuyện của nước Pháp, liên quan gì đến Việt Nam?"

Xin thưa, liên quan rất nhiều.

Thứ nhất, các thiết bị bị ảnh hưởng có mặt tại Việt Nam. Copeland, Dixell và Danfoss đều là những thương hiệu thiết bị làm lạnh phổ biến trong các siêu thị, chuỗi cửa hàng thực phẩm, nhà hàng và kho lạnh tại Việt Nam. Nếu các thiết bị này được kết nối internet mà không có biện pháp bảo vệ đúng cách, chúng có thể trở thành mục tiêu tiếp theo.

Thứ hai, xu hướng IoT trong ngành bán lẻ đang gia tăng. Ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào các giải pháp giám sát từ xa, quản lý năng lượng thông minh và tự động hóa chuỗi cung ứng. Mỗi thiết bị được kết nối là một điểm truy cập tiềm năng cho kẻ tấn công nếu không được bảo vệ đúng cách.

Thứ ba, đây là lời cảnh tỉnh về sự chủ quan. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn tin rằng "mình không phải là mục tiêu" vì quy mô nhỏ hoặc vì hoạt động trong lĩnh vực ít được chú ý. Nhưng hacker không quan tâm đến quy mô của bạn. Chúng quan tâm đến lỗ hổng. Và một thiết bị làm lạnh bị bỏ quên, không được cập nhật, vẫn đang kết nối internet, là một lỗ hổng hoàn hảo.

Thứ tư, thiệt hại từ sự cố này có thể lan rộng. Như chúng ta đã thấy, cuộc tấn công không chỉ ảnh hưởng đến Pháp mà còn lan sang Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ba Lan, Đức và Bỉ. Trong một thế giới kết nối, không có biên giới cho các cuộc tấn công mạng.

Hành động ngay: Những gì doanh nghiệp Việt Nam cần làm

Đừng chờ đợi đến khi sự cố xảy ra với mình. Dưới đây là những bước bạn có thể thực hiện ngay hôm nay:

1. Kiểm tra thiết bị của bạn

Xác định xem doanh nghiệp của bạn có đang sử dụng các bộ điều khiển làm lạnh Danfoss AK-SM/AK-SC, Copeland XWEB hoặc Dixell XWEB hay không. Nếu có, hãy đánh giá ngay mức độ phơi nhiễm của chúng với internet.

2. Ngắt kết nối internet công cộng

Đây là biện pháp khẩn cấp quan trọng nhất. Nếu các thiết bị này không cần thiết phải truy cập từ internet, hãy ngắt kết nối ngay lập tức. Nếu cần truy cập từ xa, hãy đặt chúng sau VPN và giới hạn danh sách IP được phép.

3. Cập nhật firmware và thay đổi mật khẩu mặc định

Đảm bảo tất cả các thiết bị đang chạy phiên bản firmware mới nhất. Thay đổi tất cả mật khẩu mặc định. Thiết lập cấu hình bảo mật ở chế độ "nghiêm ngặt" nếu có.

4. Xem xét lại hợp đồng với nhà cung cấp dịch vụ

Kiểm tra các điều khoản hợp đồng với nhà cung cấp dịch vụ bảo trì làm lạnh. Đảm bảo rằng trách nhiệm bảo mật được quy định rõ ràng, và các thiết bị của bên thứ ba được quản lý một cách có kiểm soát.

5. Xây dựng kế hoạch ứng phó sự cố

Nếu thiết bị của bạn bị xâm nhập, bạn cần biết phải làm gì. Xây dựng một quy trình ứng phó rõ ràng, bao gồm việc cách ly thiết bị bị ảnh hưởng, khôi phục cấu hình gốc và thông báo cho các bên liên quan.

Khi tủ lạnh trở thành vũ khí

Tôi đã chứng kiến ngành an ninh mạng trải qua không ít cuộc cách mạng trong hai thập kỷ qua. Từ những con virus máy tính đơn giản, đến ransomware tống tiền, đến các cuộc tấn công có chủ đích vào hạ tầng thiết yếu. Mỗi bước tiến của công nghệ đều mở ra những lỗ hổng mới mà kẻ tấn công có thể khai thác.

Nhưng cuộc tấn công vào hệ thống làm lạnh siêu thị lần này đánh dấu một bước ngoặt đáng sợ. Lần đầu tiên, chúng ta chứng kiến một cuộc tấn công mạng quy mô lớn nhắm trực tiếp vào chuỗi cung ứng thực phẩm – một trong những trụ cột cơ bản nhất của xã hội. Khi tủ lạnh có thể bị biến thành vũ khí, khi thực phẩm có thể bị phá hủy chỉ bằng một cú click chuột, chúng ta đang đối mặt với một mối đe dọa hoàn toàn mới.

Và như mọi cuộc cách mạng công nghệ khác, người chiến thắng không phải là người mạnh nhất, mà là người chuẩn bị tốt nhất. Câu hỏi không còn là "Liệu điều này có thể xảy ra với tôi không?", mà là "Khi nó xảy ra, tôi sẽ làm gì?"

Bạn nghĩ sao về viễn cảnh kẻ tấn công có thể điều khiển từ xa các thiết bị làm lạnh trong siêu thị, nhà hàng, thậm chí là bệnh viện và kho dược phẩm? Nếu doanh nghiệp của bạn đang sử dụng các thiết bị IoT được kết nối internet – dù là tủ lạnh, camera hay hệ thống điều hòa – bạn đã thực sự hiểu rõ mức độ phơi nhiễm của mình chưa? Và quan trọng hơn, bạn có sẵn sàng đầu tư vào bảo mật ngay hôm nay, hay bạn đang chờ đợi một sự cố xảy ra để rồi phải trả giá bằng hàng trăm triệu đồng và uy tín của mình? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn bên dưới, bởi vì trong thế giới kết nối này, sự an toàn của bạn phụ thuộc vào chính bạn!