Hai lần vượt ngục và đế chế ma túy điều hành từ phòng giam

Trong một cuộc phỏng vấn năm 2011, người đàn ông 32 tuổi ấy nói về tham vọng tạo ra một nền văn hóa ẩm thực mới xoay quanh cá ngừ tươi. Anh nhập cá ngừ và hải sản từ Philippines rồi bán trong các cửa hàng bách hóa ở Hàn Quốc. Nghe bình thường đến mức chẳng ai nghĩ phải ghi nhớ.

Rồi mọi thứ trượt đi. Người đàn ông đó, Park Wang-yeol, giờ được biết đến như một trùm ma túy vừa bị dẫn độ về Hàn Quốc, bị truy tố vì buôn lậu và phân phối chất cấm, với cáo buộc điều hành cả một đường dây xuyên quốc gia từ trong phòng giam. Giữa hai mốc ấy là ba cái chết, hai lần vượt ngục và một đế chế mọc lên sau song sắt.

Từ quầy hải sản đến vùng tối của một đường dây

Park không sinh ra trong thế giới ngầm. Anh điều hành công ty phân phối hải sản, làm ăn với đối tác Philippines, nói về cá ngừ tươi như một người yêu nghề. Nhưng khi việc kinh doanh thất bại, anh ta dính vào vụ lừa đảo IDS Holdings — mô hình Ponzi quy mô gần 1.000 tỷ won, tương đương khoảng 744 triệu USD. Park không phải nhân vật chủ chốt, chỉ làm nhiệm vụ tuyển dụng người tham gia.

Sợ bị điều tra, anh trốn sang Philippines và chuyển sang môi giới casino: đưa khách Hàn đến sòng bạc địa phương, hướng dẫn họ chơi, hưởng phần trăm, rồi xử lý chip, tiền mặt và những giao dịch phía sau.

• Quen những người Hàn Quốc đang bỏ trốn khỏi nhà chức trách.
• Quen các nhà điều hành sòng bạc và trung gian địa phương.
• Biết ai có thể cung cấp nơi ẩn náu, vận chuyển tiền hoặc giúp người khác lẩn tránh.

Ba thứ đó cộng lại chính là hạ tầng của một tổ chức tội phạm: tiền, quan hệ và những người sẵn sàng giúp.

Ba sinh mạng, 720 triệu won và cánh đồng mía ở Pampanga

Năm 2016, Park đã ở rất sâu trong mạng lưới đó. Tháng 8 năm ấy, ba người Hàn Quốc lừa đảo khoảng 15 tỷ won rồi trốn sang Philippines và tìm đến anh nhờ giúp. Park cung cấp nơi trú ẩn, đổi lại nhận 720 triệu won gọi là tiền đầu tư casino.

Đến lúc chia lợi nhuận, anh ta quyết định lấy tất cả. Ngày 11/10/2016, Park dụ cả ba người đến một cánh đồng mía ở Bacolor, tỉnh Pampanga. Vài ngày sau, thi thể hai người đàn ông và một phụ nữ, đều trên 40 tuổi, được phát hiện với vết bắn vào đầu và nhiều vết bầm trên cơ thể.

Phải mất 37 ngày lẩn trốn, đến ngày 17/11/2016, Park mới bị bắt. Đó là lần đầu tiên hệ thống pháp luật chạm được vào anh ta. Đáng tiếc, nó chỉ chạm được một lần.

Hai lần vượt ngục: khi song sắt chưa đủ dày

Chưa đầy bốn tháng sau khi bị bắt, ngày 6/3/2017, Park trốn khỏi nơi giam giữ bằng cách cắt xuyên trần của một cơ sở tạm giữ người nhập cư. Ba tháng sau, anh ta bị bắt lại tại một căn hộ ở miền bắc Philippines — nơi cảnh sát phát hiện lượng lớn ma túy.

Bài học từ lần vượt ngục đầu tiên dường như không khiến nơi giam giữ thay đổi đủ nhiều. Ngày 16/10/2019, Park vượt ngục lần thứ hai, lao vào buôn bán ma túy trước khi bị bắt lại vào ngày 28/10/2020. Tháng 4/2022, tòa án Philippines tuyên anh ta 60 năm tù.

Một bản án 60 năm nghe như dấu chấm hết. Nhưng với người có tiền và có quan hệ, nó đôi khi chỉ là dấu phẩy.

Hai lần vượt ngục không phải chuyện may mắn. Nó là dấu hiệu của một nơi giam giữ quá tải, thiếu kiểm soát, và của một người luôn có ai đó bên ngoài sẵn sàng chờ.

Đế chế được vận hành từ trong phòng giam

Trong nhà tù Philippines, Park được cho là sống khá thoải mái: chơi tennis, gặp gỡ người quen, nhận những đặc quyền vượt xa phạm nhân bình thường. Tiền và các mối quan hệ đã biến phòng giam thành văn phòng.

Một trong những người liên lạc với anh ta là Sarah Kim, được cho là có quan hệ với các mạng lưới buôn bán ma túy quốc tế. Các điều tra viên nhận định chính người phụ nữ này giúp Park hiểu cách vận hành của những đường dây hiện đại — trong đó có cách giấu danh tính trên mạng khi đang ở tù.

Park lấy bí danh jeonsegye — nghĩa là toàn cầu — trên Telegram, bị nghi tuồn lượng lớn ma túy từ Philippines vào Hàn Quốc rồi phân phối qua mạng lưới đồng phạm, người vận chuyển và các lô hàng quốc tế. Hàng về sẽ được giữ tại địa điểm chỉ định, khách liên hệ qua Telegram để nhận.

• Ngày 7/1/2021, chiến dịch truy quét lớn tại Hàn Quốc dẫn đến việc bắt giữ 96 người, hé lộ mối liên hệ với mạng lưới của Park.
• Trong số người liên quan có Hwang Hana, thành viên gia đình sáng lập Namyang Dairy Products, cùng một số người nổi tiếng.
• Nhà chức trách ước tính ít nhất 4,9 tỷ won tiền ma túy đã đi qua mạng lưới này, con số thực tế có thể lớn hơn nhiều.

Vì sao mạng lưới kiểu này khó bị bẻ gãy?

Nhìn vào câu chuyện của Park, có thể thấy một mô hình khá phổ biến: người cầm đầu không trực tiếp cầm hàng, không trực tiếp giao dịch, càng không cần có mặt tại nơi tiêu thụ. Họ chỉ giữ tiền, thông tin và niềm tin của đồng phạm.

1. Công nghệ mã hoá khiến việc truy vết chậm hơn tốc độ giao dịch.
2. Chuỗi cung ứng bị chia nhỏ, mỗi mắt xích chỉ biết một phần.
3. Thủ tục pháp lý giữa hai quốc gia cần thời gian, còn đường dây không đứng yên chờ.
4. Nhà tù quá tải tạo ra vùng mờ mà ở đó đặc quyền có thể mua được.

Chính vì thế, dù cảnh sát Hàn Quốc xác định Park là nhân vật trung tâm, anh ta vẫn nằm ngoài tầm với của họ suốt nhiều năm chỉ vì đang chấp hành án ở Philippines. Một nghịch lý: bị giam mà vẫn tự do hơn người đang bị truy nã.

Dẫn độ, truy tố và những câu hỏi còn mở

Bước ngoặt đến từ ngoại giao. Trong cuộc gặp tại Manila ngày 4/3, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đề nghị Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. tạm thời bàn giao Park. Ngày 25/3, anh ta được đưa về Hàn Quốc, khép lại quá trình mà Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc mô tả là nhiều năm nỗ lực ngoại giao và tư pháp.

Park bị tạm giữ ngay khi về nước và bị truy tố ngày 22/4 với cáo buộc buôn lậu, phân phối ma túy. Tại phiên xử đầu tiên vào tháng 5, anh ta phủ nhận việc đưa ma túy vào Hàn Quốc nhưng thừa nhận đã phân phối ma túy qua Telegram.

Theo nhà chức trách, đường dây của Park gắn với việc buôn lậu, phân phối và tìm cách bán số ma túy trị giá 13,1 tỷ won tại Hàn Quốc. Từ tháng 11/2019 đến tháng 8/2024, anh ta bị cáo buộc tìm cách phân phối 17,7 kg ma túy, trong đó có 12,7 kg methamphetamine, thu lợi ước tính 6,8 tỷ won. Cuộc điều tra vẫn mở rộng với những đồng phạm mới.

Sau khi hoàn tất tố tụng tại Hàn Quốc, Park dự kiến được đưa trở lại Philippines để chấp hành phần án còn lại, và chỉ sau khi xong bản án ở đó mới có thể quay lại Hàn Quốc nhận bất kỳ mức án nào khác.

Bài học không chỉ dành cho cảnh sát

Đọc đến đây, tôi không nghĩ đây chỉ là câu chuyện của một kẻ tội phạm. Nó cũng là câu chuyện về cách những người bình thường trở thành một mắt xích: người tuyển dụng trong mô hình Ponzi, người môi giới casino, người vận chuyển hàng, người mở tài khoản hộ. Không ai trong số họ bắt đầu bằng ý định giết người.

Và nó nhắc một điều rất cũ mà rất khó: tiền đến quá nhanh thường đi kèm một cái giá chưa được nói ra. Một đối tác hào phóng bất thường, một mô hình lợi nhuận không giải thích được nguồn thu, một lời đề nghị không cần giấy tờ — đó là lúc nên chậm lại và hỏi thêm vài câu.

Còn với hệ thống, câu chuyện của Park đặt ra một câu hỏi khó: nếu một người có thể điều hành đường dây ma túy từ trong phòng giam, thì vấn đề nằm ở người đó, hay ở chỗ phòng giam ấy vẫn cho phép điều đó xảy ra? Tôi không có câu trả lời trọn vẹn, nhưng tin rằng mỗi lần một đường dây bị bóc, phần bị bóc thường chỉ là phần nổi.

Bạn nghĩ sao? Điều gì khiến một người từng mơ về cá ngừ tươi lại đi xa đến vậy — bản chất, hoàn cảnh, hay đơn giản là vì lần đầu tiên phạm sai lầm, không ai giữ anh ta lại? Hãy để lại bình luận, tôi rất muốn đọc góc nhìn của bạn. Và nếu bài viết này khiến bạn nghĩ về một mối quan hệ hay một lời mời đầu tư nào đó trong đời mình, hãy chia sẻ cho người cần đọc — đôi khi một câu hỏi đúng lúc là thứ giữ người ta lại.