Bạn có bao giờ tự hỏi vì sao những YouTuber đình đám vẫn trung thành với nền tảng video dài, dù Instagram và TikTok đang tung ra hàng loạt tính năng hấp dẫn để lôi kéo họ? Câu trả lời nằm ở một thứ rất đơn giản nhưng cũng rất tàn nhẫn: tiền.
YouTube trả cho creator 55% doanh thu quảng cáo trên video dài. Đó là một mô hình đã được chứng minh qua hơn một thập kỷ, và nó đã biến YouTube thành “miền đất hứa” của những người kiếm sống bằng nội dung. Trong khi đó, Instagram – dù sở hữu hàng tỷ người dùng – lại chưa bao giờ có một cơ chế trả tiền tương xứng cho video dài.
Nhưng mọi thứ đang thay đổi. Và sự thay đổi đó bắt đầu bằng những tấm séc có giá trị lên đến 500.000 USD.
Hãy cùng tôi, SilverZ, mổ xẻ canh bạc mang tên Instagram Features – nơi nền tảng này đang chi những khoản tiền khổng lồ để thuyết phục creator rời bỏ vùng an toàn của YouTube, và những gì điều đó có nghĩa với bất kỳ ai đang làm nội dung.
Instagram Features: Khi video 90 phút trở thành “vũ khí” mới
Vào ngày 26 tháng 10 năm 2026, Instagram đã chính thức công bố một thay đổi mang tính bước ngoặt: họ đang thử nghiệm một định dạng video hoàn toàn mới có tên Features. Đây là những video nằm ngang, dài tới 90 phút – gấp hơn bốn lần giới hạn 20 phút của Reels, và đủ dài để chứa một tập podcast, một vlog du lịch, hay thậm chí một bộ phim ngắn.
Nghe thì có vẻ giống IGTV – sản phẩm video dài mà Instagram từng ra mắt vào năm 2018 rồi khai tử vào năm 2022. Nhưng lần này, Instagram không chỉ làm lại một phiên bản cũ. Họ đang xây dựng một chiến lược hoàn toàn khác, với một điểm khác biệt cốt lõi: lần này, họ sẵn sàng trả tiền trực tiếp cho creator.
Features hiện đang được thử nghiệm với một nhóm nhỏ creator tại Mỹ và Brazil. Video có thể được chia sẻ dưới dạng clip ngắn (Reels) để dẫn dụ người xem đến với nội dung dài, và Instagram cũng đang mở rộng khả năng hiển thị video trên Apple TV. Rõ ràng, tham vọng của Instagram không còn dừng lại ở màn hình điện thoại – họ muốn chiếm lĩnh cả phòng khách của bạn.
Những con số biết nói: Từ 50.000 đến 500.000 USD
Đây là phần khiến câu chuyện trở nên đặc biệt hấp dẫn. Theo các nguồn tin độc quyền, Instagram đã trả trực tiếp cho một số creator được chọn để thuyết phục họ đăng nội dung dài lên Features. Các mức giá không đồng nhất:
- Khởi điểm: 50.000 USD cho một số creator.
- Cao nhất: lên đến 500.000 USD cho những creator có sức hút lớn.
Điều đáng chú ý là các thỏa thuận này không yêu cầu độc quyền. Instagram không bắt creator phải từ bỏ YouTube. Thay vào đó, họ chỉ yêu cầu creator đăng tải cùng ngày những video dài mà họ đã xuất bản trên YouTube lên Features. Một chiến lược đầy khôn ngoan: thay vì cố gắng “mua đứt” creator, Instagram đang cố gắng trở thành kênh phân phối song song – nơi creator có thể tận dụng thêm một nền tảng mà không phải hy sinh nền tảng cũ.
Meta, công ty mẹ của Instagram, đã xác nhận việc chi tiền trực tiếp cho một số creator, nhưng từ chối tiết lộ chi tiết các thỏa thuận. Một phát ngôn viên của Meta cho biết: “Chúng tôi rất hào hứng khi thấy nội dung đang được đưa lên nền tảng”.
Phản ứng của creator: Khi tiền không phải là tất cả
Thoạt nhìn, những con số 50.000 USD hay 500.000 USD có vẻ là một lời đề nghị không thể từ chối. Nhưng phản ứng từ cộng đồng creator lại phức tạp hơn nhiều.
Ngay sau khi Features được công bố, nhiều creator đã lên tiếng chỉ trích trên Threads và Reddit. Điểm mấu chốt trong sự bất mãn của họ không phải là số tiền trả trước, mà là sự thiếu vắng một mô hình chia sẻ doanh thu quảng cáo dài hạn.
Creator Sidney Raskind đã viết trên Threads rằng những người làm nội dung dài “cần doanh thu quảng cáo để tồn tại”, và việc yêu cầu họ đăng tải miễn phí là điều “điên rồ”. Những người khác chỉ ra rằng YouTube trả 55% doanh thu quảng cáo – một mô hình bền vững đã giúp vô số creator xây dựng sự nghiệp. Trong khi đó, Instagram dường như đang đề nghị một khoản tiền mặt một lần, nhưng không có cam kết dài hạn.
Adam Mosseri, người đứng đầu Instagram, đã phải lên tiếng phản hồi. Ông thừa nhận: “Chúng tôi hiểu rằng yếu tố kinh tế có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, và đang khám phá nhiều lựa chọn để giúp creator nội dung dài được trả tiền”. Nhưng ông cũng thẳng thắn thừa nhận rằng chương trình trả tiền theo hiệu suất hiện tại của Instagram đang ở trạng thái “ROI âm” – tức là Instagram chi nhiều hơn số tiền họ thu lại được.
Canh bạc chiến lược: Instagram đang mua thời gian hay mua thất bại?
Đằng sau những tấm séc hào phóng là một canh bạc chiến lược đầy rủi ro.
Thứ nhất, Instagram đang cố gắng thay đổi hành vi người dùng. Trong nhiều năm, Instagram đã gắn liền với nội dung ngắn, dọc và nhanh. Việc thuyết phục người dùng ngồi xem một video 90 phút trên Instagram là một thách thức không nhỏ. Mosseri thừa nhận ông từng “phản đối việc làm video dài trên nền tảng này trong một thời gian dài” vì lo ngại nó sẽ làm loãng trải nghiệm kết nối bạn bè.
Thứ hai, Instagram đang đối mặt với một đối thủ đã quá vững mạnh. YouTube không chỉ có mô hình trả tiền ổn định, mà còn sở hữu hệ sinh thái creator khổng lồ và một lượng khán giả trung thành. Việc lôi kéo creator bằng tiền mặt có thể hiệu quả trong ngắn hạn, nhưng không thể thay thế một mô hình kinh tế bền vững.
Thứ ba, Instagram chưa có kế hoạch chia sẻ doanh thu quảng cáo. Đây là điểm yếu chí mạng. Nếu Instagram không sớm đưa ra một cơ chế chia sẻ doanh thu tương tự YouTube, những creator được trả tiền hôm nay có thể sẽ rời bỏ nền tảng khi hợp đồng kết thúc. Như một phát ngôn viên của Instagram thừa nhận: “Còn quá sớm để chia sẻ một mô hình kiếm tiền dài hạn”.
Bài học cho creator Việt Nam: Đừng đặt cược vào một nền tảng
Bạn có thể đang nghĩ: “Những thỏa thuận 500.000 USD này chỉ dành cho creator Mỹ, liên quan gì đến Việt Nam?”
Câu trả lời là: rất nhiều.
Thứ nhất, cuộc chiến giành creator đang diễn ra toàn cầu. Khi Instagram chi tiền để lôi kéo creator ở Mỹ và Brazil, họ đang gửi đi một tín hiệu rằng họ sẵn sàng đầu tư vào nội dung dài. Trong tương lai, khi Features mở rộng ra toàn cầu, creator Việt Nam cũng có thể trở thành một phần của cuộc chơi này.
Thứ hai, sự dịch chuyển từ nội dung ngắn sang nội dung dài đang diễn ra. Trong nhiều năm, các nền tảng đã đổ xô vào video ngắn để cạnh tranh với TikTok. Nhưng giờ đây, khi sự chú ý ngắn hạn đã bão hòa, các nền tảng đang quay trở lại với nội dung dài – nơi có nhiều không gian hơn cho quảng cáo và kết nối sâu sắc hơn với khán giả. Creator Việt Nam cần chuẩn bị cho xu hướng này.
Thứ ba, và quan trọng nhất: đừng bao giờ đặt cược sự nghiệp của mình vào một nền tảng duy nhất. Bài học từ những creator Mỹ đang chỉ trích Instagram là một lời nhắc nhở rằng tiền mặt một lần không thể thay thế một mô hình thu nhập bền vững. Hãy xây dựng sự hiện diện đa nền tảng. Hãy sở hữu danh sách email của bạn. Hãy tạo ra những sản phẩm và dịch vụ mà bạn kiểm soát hoàn toàn.
Nếu bạn là một creator đang cân nhắc tham gia Features khi nó đến Việt Nam, hãy đặt câu hỏi: Điều gì sẽ xảy ra sau khi hợp đồng kết thúc? Nếu câu trả lời là “không có gì”, thì đó không phải là một cơ hội – đó là một canh bạc.
Khi nền tảng mua creator, creator cần mua sự độc lập
Tôi đã chứng kiến ngành công nghiệp creator trải qua không ít cuộc cách mạng trong hai thập kỷ qua. Từ những ngày YouTube còn là một sở thích, đến kỷ nguyên mà một creator có thể kiếm hàng triệu đô la mỗi năm. Mỗi bước tiến đều mang đến những cơ hội mới, nhưng cũng đặt ra những câu hỏi mới về quyền lực và sự phụ thuộc.
Instagram chi 500.000 USD cho creator video dài không phải là một hành động từ thiện. Đó là một khoản đầu tư có tính toán. Instagram đang mua thời gian, mua sự chú ý, và mua cơ hội để chứng minh rằng họ có thể cạnh tranh với YouTube. Nhưng liệu họ có thể duy trì cam kết đó trong dài hạn? Câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ.
Đối với creator, bài học lớn nhất không phải là “hãy chớp lấy cơ hội kiếm 500.000 USD”. Bài học là: hãy hiểu rõ giá trị của mình, và đừng bao giờ đánh đổi sự độc lập lấy một khoản tiền mặt ngắn hạn. Nền tảng có thể thay đổi. Thuật toán có thể thay đổi. Nhưng khán giả trung thành và kỹ năng của bạn thì không.
Và trong một thế giới mà các nền tảng đang cạnh tranh khốc liệt để giành lấy creator, người chiến thắng thực sự sẽ là người biết cách chơi ở nhiều sân, mà không bị trói buộc vào bất kỳ sân nào.
Nếu Instagram ngỏ lời mời bạn tham gia Features với một khoản tiền mặt hấp dẫn, nhưng không có cam kết chia sẻ doanh thu quảng cáo dài hạn, bạn sẽ chấp nhận – hay bạn sẽ đặt cược vào một mô hình bền vững hơn dù thu nhập trước mắt thấp hơn? Và nếu bạn đang xây dựng nội dung tại Việt Nam, bạn sẽ chuẩn bị gì để không bị cuốn vào cuộc chiến giành giật creator giữa các nền tảng – mà vẫn giữ được quyền kiểm soát sự nghiệp của chính mình? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn bên dưới, bởi vì trong nền kinh tế creator, người hiểu rõ giá trị của mình nhất sẽ là người chiến thắng!
0 Comment
Add your comment to this article