Bạn có bao giờ tự hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu châu Âu quyết định không còn phụ thuộc vào các “gã khổng lồ” công nghệ Mỹ cho những hệ thống AI quan trọng nhất của mình? Không phải bằng những tuyên bố hội nghị hay những cam kết trên giấy, mà bằng những cỗ máy thật, những trung tâm dữ liệu thật, và những dòng code thật.
Ngày 3 tháng 11 năm 2026, tại Hội nghị Thượng đỉnh Kỹ thuật số của chính phủ Đức ở Berlin, một thỏa thuận đã được ký kết có thể thay đổi cục diện đó. Bull – nhà sản xuất siêu máy tính hàng đầu của Pháp, và Schwarz Digits – bộ phận công nghệ của tập đoàn bán lẻ khổng lồ Schwarz Group (chủ sở hữu Lidl và Kaufland), đã công bố một Biên bản Ghi nhớ (MoU) để cùng xây dựng một hệ sinh thái AI và cloud có chủ quyền của châu Âu, trọn vẹn từ phần cứng đến phần mềm.
Đây không chỉ là một thương vụ hợp tác kinh doanh. Đây là một tuyên ngôn chính trị và công nghệ: châu Âu có thể tự xây dựng nền tảng AI của riêng mình, với dữ liệu, hạ tầng và vận hành nằm hoàn toàn dưới quyền tài phán châu Âu.
Hãy cùng tôi, SilverZ, mổ xẻ thỏa thuận này từ gốc rễ. Bởi vì đằng sau những cái bắt tay là một cuộc đua địa chính trị công nghệ mà kết quả của nó sẽ ảnh hưởng đến cách chúng ta sử dụng AI trong nhiều thập kỷ tới.
Bull và Schwarz Digits: Hai mảnh ghép của một bức tranh lớn
Để hiểu vì sao sự kết hợp này lại đáng chú ý, cần nhìn vào thế mạnh của từng bên.
Bull không phải là một cái tên xa lạ trong giới siêu máy tính. Đây là nhà sản xuất siêu máy tính thuộc sở hữu nhà nước Pháp, nổi tiếng với những hệ thống hiệu năng cao (HPC) từng đứng đầu các bảng xếp hạng về hiệu quả năng lượng. Nhà máy của Bull tại Angers, Pháp, là cơ sở duy nhất ở châu Âu chuyên sản xuất siêu máy tính, và mới đây đã được mở rộng để tăng gấp đôi công suất. Bull cũng là đơn vị trúng thầu hợp đồng xây dựng siêu máy tính AI LUMI-AI trị giá gần 388 triệu euro cho EuroHPC, một trong những hợp đồng lớn nhất trong lịch sử công ty.
Schwarz Digits là bộ phận IT và kỹ thuật số của Schwarz Group, tập đoàn bán lẻ sở hữu chuỗi siêu thị Lidl và Kaufland. Với doanh thu hàng tỷ euro, Schwarz Digits đang âm thầm xây dựng tham vọng trở thành nhà cung cấp cloud có chủ quyền lớn nhất châu Âu. Công cụ chính của họ là STACKIT – nền tảng cloud ra mắt năm 2018, ban đầu chỉ phục vụ nội bộ tập đoàn, nhưng từ năm 2022 đã mở rộng ra bên ngoài, cung cấp hạ tầng cloud với cam kết dữ liệu được lưu trữ và xử lý hoàn toàn trong lãnh thổ châu Âu.
Khi hai công ty này bắt tay, họ không chỉ cộng gộp năng lực. Họ đang tạo ra một chuỗi giá trị khép kín: Bull sản xuất server và cung cấp nền tảng AI; Schwarz Digits vận hành cloud và phân phối dịch vụ. Tất cả đều nằm trong biên giới châu Âu.
Thỏa thuận bao gồm những gì?
Biên bản Ghi nhớ giữa Bull và Schwarz Digits vạch ra một lộ trình hợp tác nhiều tầng, từ phần cứng đến phần mềm, từ hạ tầng đến ứng dụng.
Thứ nhất, về hạ tầng vật lý: Các server sẽ được sản xuất tại nhà máy Angers của Bull, sử dụng năng lực sản xuất AI quy mô rack của công ty. Những server này sẽ được trang bị công nghệ làm mát bằng chất lỏng trực tiếp (DLC) – một giải pháp tiên tiến giúp tăng hiệu quả năng lượng, yếu tố ngày càng quan trọng khi các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng điện khổng lồ. Schwarz Digits sẽ đóng góp hạ tầng cloud STACKIT để vận hành các workload AI quy mô lớn.
Thứ hai, về nền tảng phần mềm: Nền tảng BullSequana AI của Bull sẽ được đưa lên STACKIT Marketplace. Điều này có nghĩa là các doanh nghiệp và tổ chức công tại châu Âu sẽ có thể truy cập trực tiếp các công cụ xây dựng và vận hành ứng dụng AI ngay trên nền tảng cloud có chủ quyền, thay vì phải tìm đến các nhà cung cấp nước ngoài.
Thứ ba, về hợp tác nghiên cứu và phát triển: Hai bên dự định cùng thiết kế các giải pháp server dựa trên tiêu chuẩn Open Compute Project (OCP) – một chuẩn mở giúp giảm sự phụ thuộc vào các kiến trúc độc quyền. Họ cũng sẽ thúc đẩy các cột mốc quan trọng như tích hợp SAP RISE, triển khai các dự án HPC quy mô lớn, và thậm chí khám phá tích hợp điện toán lượng tử.
Vì sao “chủ quyền số” lại quan trọng đến vậy?
Đây là câu hỏi cốt lõi. Tại sao châu Âu lại cần một hệ sinh thái AI “có chủ quyền” thay vì chỉ sử dụng các dịch vụ cloud và AI sẵn có từ Mỹ?
Câu trả lời nằm ở sự giao thoa của ba yếu tố: địa chính trị, quy định pháp lý và niềm tin của người dùng.
Về địa chính trị, sự phụ thuộc vào hạ tầng công nghệ của nước ngoài tạo ra rủi ro chiến lược. Các quy định như Đạo luật CLOUD của Mỹ cho phép chính phủ nước này truy cập dữ liệu do các công ty Mỹ lưu trữ, ngay cả khi dữ liệu đó nằm ngoài lãnh thổ Mỹ. Đối với các tổ chức châu Âu hoạt động trong lĩnh vực nhạy cảm như quốc phòng, y tế hay tài chính, điều này tạo ra một lỗ hổng chủ quyền không thể chấp nhận.
Về quy định pháp lý, các yêu cầu như GDPR đòi hỏi dữ liệu cá nhân của công dân châu Âu phải được bảo vệ theo tiêu chuẩn châu Âu. Khi dữ liệu được xử lý trên hạ tầng của các nhà cung cấp nước ngoài, việc đảm bảo tuân thủ trở nên phức tạp hơn rất nhiều.
Và về niềm tin, như Bernie Wagner – Giám đốc Doanh thu của Schwarz Digits – đã nói: “Các tổ chức châu Âu, đặc biệt trong các ngành chiến lược và được quản lý chặt chẽ, không thể chọn giữa hiệu năng tính toán tiên tiến và chủ quyền dữ liệu.” Họ cần cả hai. Và họ cần một giải pháp không đánh đổi yếu tố này để có yếu tố kia.
Bối cảnh rộng hơn: Schwarz Group và tham vọng trở thành “hyperscaler” châu Âu
Thỏa thuận với Bull không phải là bước đi đơn lẻ của Schwarz Digits. Nó nằm trong một chiến lược đầu tư quy mô lớn mà tập đoàn mẹ Schwarz Group đang triển khai.
Chỉ vài tháng trước, vào tháng 8 năm 2026, Schwarz Group đã công bố kế hoạch đầu tư lên tới 5,6 tỷ euro đến năm 2033 để xây dựng một trung tâm dữ liệu mới tại Dummerstorf, gần Rostock, miền bắc nước Đức. Trung tâm này dự kiến đạt công suất 240 megawatt vào năm 2033, với tiềm năng mở rộng lên tới 1 gigawatt vào năm 2045. Đây là một trong những dự án hạ tầng số lớn nhất châu Âu, với mục tiêu rõ ràng: giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp trung tâm dữ liệu và cloud nước ngoài.
Schwarz Group cũng đang xây dựng một trung tâm dữ liệu 200 MW khác tại Lübbenau, Brandenburg, với khoản đầu tư ước tính khoảng 11 tỷ euro. Và Schwarz Digits còn đang dẫn đầu một vòng gọi vốn 7 tỷ đô la Canada cho phòng thí nghiệm AI Cohere, một động thái cho thấy tham vọng của tập đoàn không chỉ dừng lại ở hạ tầng, mà còn vươn tới cả tầng mô hình AI.
Trước đó, vào tháng 9 năm 2026, Schwarz Digits đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với Atos, trong đó Atos đóng vai trò tích hợp hệ thống và đại lý phân phối cho STACKIT. Những bước đi này cho thấy Schwarz Digits đang xây dựng một hệ sinh thái đối tác rộng khắp châu Âu, với STACKIT là hạt nhân.
Điều này có ý nghĩa gì với Việt Nam?
Bạn có thể đang nghĩ: “Đây là câu chuyện của châu Âu, liên quan gì đến Việt Nam?”
Câu trả lời là: rất nhiều.
Thứ nhất, chủ quyền số không phải là vấn đề riêng của châu Âu. Việt Nam cũng đang đối mặt với những câu hỏi tương tự về việc dữ liệu của công dân và doanh nghiệp Việt Nam được lưu trữ, xử lý và bảo vệ ở đâu. Khi ngày càng nhiều dịch vụ AI được cung cấp bởi các tập đoàn nước ngoài, việc xây dựng năng lực hạ tầng trong nước trở thành một ưu tiên chiến lược.
Thứ hai, mô hình hợp tác công-tư trong lĩnh vực hạ tầng AI là bài học đáng tham khảo. Bull là doanh nghiệp nhà nước Pháp, Schwarz Digits là doanh nghiệp tư nhân Đức. Sự kết hợp giữa năng lực sản xuất công nghiệp của nhà nước và tốc độ, sự linh hoạt của tư nhân tạo ra một mô hình có thể áp dụng cho các quốc gia đang tìm cách xây dựng hạ tầng AI của riêng mình.
Thứ ba, việc châu Âu đẩy mạnh chủ quyền số sẽ tạo ra những tiêu chuẩn và kỳ vọng mới trên toàn cầu. Các doanh nghiệp Việt Nam muốn hợp tác hoặc cung cấp dịch vụ cho thị trường châu Âu sẽ cần hiểu rõ những yêu cầu này, và có thể phải điều chỉnh cách vận hành dữ liệu của mình để đáp ứng.
Khi châu Âu không muốn chỉ là “người tiêu dùng công nghệ”
Tôi đã chứng kiến ngành công nghệ toàn cầu trải qua nhiều cuộc dịch chuyển lớn trong hai thập kỷ qua. Từ sự trỗi dậy của internet, đến kỷ nguyên di động, đến điện toán đám mây, và giờ là AI. Trong mỗi cuộc dịch chuyển đó, châu Âu thường đóng vai trò là thị trường tiêu thụ hơn là nhà sản xuất công nghệ cốt lõi.
Thỏa thuận giữa Bull và Schwarz Digits là một nỗ lực nhằm thay đổi điều đó. Nó không chỉ là về việc xây dựng một cloud hay một nền tảng AI. Nó là về việc giành lại quyền kiểm soát đối với những hệ thống sẽ định hình nền kinh tế và xã hội trong nhiều thập kỷ tới.
Như Emmanuel Le Roux, CEO của Bull, đã nói: “Cùng nhau, chúng tôi chứng minh rằng châu Âu có thể cung cấp đổi mới hiệu năng cao hoàn toàn theo cách của riêng mình.”
Đó là một tuyên bố đầy tham vọng. Và như mọi tham vọng lớn, nó sẽ cần thời gian, nguồn lực và sự kiên trì để trở thành hiện thực. Nhưng ít nhất, châu Âu đã bắt đầu tự xây dựng con đường của mình, thay vì chỉ đi trên con đường do người khác lát sẵn.
Nếu Việt Nam đứng trước lựa chọn tương tự – tiếp tục phụ thuộc vào hạ tầng AI và cloud của nước ngoài với chi phí thấp và tốc độ nhanh, hay đầu tư vào hạ tầng trong nước để giành chủ quyền số với chi phí cao hơn và thời gian dài hơn – bạn sẽ chọn con đường nào? Và theo bạn, đâu là yếu tố then chốt để một quốc gia có thể xây dựng được hệ sinh thái AI tự chủ mà vẫn cạnh tranh được về hiệu năng và chi phí? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn bên dưới, bởi vì trong cuộc đua AI toàn cầu này, mỗi lựa chọn hôm nay sẽ định hình vị thế của chúng ta trong nhiều thập kỷ tới!
0 Comment
Add your comment to this article